Sözlükte “ bilerek yahut  bilmeyerek bir şey veya olay hakkında olduğundan farklı haber vermek” anlamına gelir.(Emin Aşıkkutlu, “Kizb”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s.  26 :126.)

Yalan demek olan كِذْب kavramı, yalanın hem söylenen sözde hem de yapılan işte olabileceği anlamları taşır. Yüce Allah buyurur ki:

وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ 

Allah münafıkların yalancı olduklarına şahitlik etmektedir (63/Münâfikûn 1). Bu âyette onların sözlerinin aslında doğru olduğunu, yalanlarının sözlerinde değil, inanç sistemlerinde olduğunu anlarız. Bir adamın yalancılığını abartmak için رَجُلٌ كَذَّابٌ كَذُوبٌ كُذَبْذُبٌ كَيْذُبَانُ sözcüklerinden biri kullanılır. Aynı anlamda لاَ مَكْذُوبَةَ denir ki, bu da hiçbir yalan yok, yani, sana yalan söylemiyorum, demektir. Kur’ân-ı Kerim’de geçen تَكْذِيب formu ise, doğru olanı yalan saymak anlamında kullanılmıştır. Boya ile değişik biçimde boyanıp nakışlı gibi duran elbiseye de كَذَّابَة adı verilir ki, bu adı almasının nedeni, duruşu ile gerçeği arasında bir uyumsuzluk olduğundan kendi kendini yalanması özelliğindendir. 

Yalan söylemek demek olan كَذَبَ fiili, tıpkı

 لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيَا بِالْحَقِّ

 Ant olsun ki Allah, Elçisinin rüyasını doğru çıkardı. (48/Fetih 27) âyetinde geçen صَدَقَ fiili gibi iki mef’ûl alır. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

Yalan, bir şeyden, gerçekte olduğunun aksine olarak haber vermektir. Câhiz bunu, ancak haber veren kimsenin haber verilen şeyin haberin aksine olduğunu bildiğinde yalan olarak adlandırır. (Fahruddin Er-Razi, Tefsir-i- Kebir-Mefatihu'l Gayb)

Yalan, büyük bir günah, çirkin bir ayıp ve her kötülüğün başıdır. Kalpler onunla bulanır. Yalan söylemek en kötü ve en hoş gitmeyen huylardan biridir. Yalan imanın mukabilidir. Yani, iman bir tarafta, yalan diğer taraftadır. İkisi bir yerde bulunmaz. Bu ifade kinaye yoluyla ikisi arasındaki mesafenin uzaklığını anlatmak içindir. Hz. peygamber ( a.s.) bir hadis- i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır. “ Bana ne oluyor ki, sizi çekirgelerin peşpeşe ateşe düştüğü gibi, ardarda yalan söylerken görüyorum. Şüphesiz ki söylenen her yalan, yalan olarak yazılır, Harpte yalan söylemek caizdir. Çünkü harp hiledir. İkinci olarak birbirine düşman iki kişinin arasını düzeltmek için yalana başvurulabilir. Üçüncü olarak kişinin hanımının gönlünü almak ve geçimini sürdürmek için yalan söylemesi caizdir.”  Başkasına ait konularda fayda sağlayacağını umarak yalana başvurmak caiz ise de kişinin nefsine aid olan konularda, zarar bile getirse doğruyu tercih etmesi en sağlam yoldur. Gerçekte yalan ile kastedilen kullukta ve Allah’ın haklarını yerine getirme konusundaki yalandır. (İsmail Hakkı Bursevi,  Rûhu’l BeyanRûhu’l Beyan Kur’an Meali ve Tefsiri,  s. 203/204.)