يَوْم Zaman olarak güneşin doğması ile batması arasındaki süreyi ifâde eder. Kimi zaman da, süre dikkate alınmaksızın herhangi bir zaman dilimini anlatır. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)
Sözlükte “kısa veya uzun vakit, az ya da çok süren bölünebilir müddet” gibi anlamlara gelen zaman örfte altı ayı aşmayan bir süre için kullanıldığı belirtilir. (İlhan Kutluer, “ Yevm”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 44 : 113/ 114.)
Kur’an’da yevm kelimesi yirmi dört saatlik tam gün anlamının yanı sıra süre kaydı olmaksızın zaman dilimi anlamında da kullanılır. Kıyamet ve ahirete dair âyetlerde “ kıyamet günü, son gün, hesap günü, ayırım günü, din günü” gibi ifadeler çok sık geçer. Göklerin ve yerin yaratılışıyla ilgili âyetlerdeki yevm kelimesinden çok uzun süreli kozmolojik evrelerin kastedildiği anlaşılmaktadır. Nitekim Secde Suresinde (32/4-5) kozmik yaratılıştan bahseden açıklamanın ardından gelen “sizin saydıklarınıza göre bin yıl tutan bir gün” sözü de bunu göstermektedir. Başka bir âyette de meleklerin Allah’a yükselişinin “ miktarı elli bin yıl” tutan bir gün aldığı bildirilir. (el-Hac 22/47 ayrıca el-Mearic 70/1-4) Kur’an’da bir tam gün namaz vakitleriyle de ilişkilendirilerek sabah ( Nur24/58), öğle ( Rum 30/18), gün ortası (el- Bakara 2/238), ikindi, (el-ASR 103/1), akşam (er-Rum 30/17), yatsı (en-Nur 24/58), gibi zaman dilimlerine ayrılır. (İlhan Kutluer, “Yevm”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 44 : 113/114.)
Çoğulu “eyyam" olan ve Arap gramerinde bir zaman dilimine alem olan "yevm/gün" kelimesi, çeşitli manalarda kullanılmıştır. Genel manada "mutlak vakit" anlamında kullanılan bu kelime, hakiki ve mecazi manalara hamledilerek isti'mal edilmiştir. Gecenin zıddı olan "en-Nehar/gündüz" kelimesinin karşılığında hakiki, diğer kullanımlardaki manaları ise mecazidir. Ancak yevm kelimesi hakiki manada kullanılırken ihtiva ettiği süreye göre farklılık arz eder. İkinci fecrin doğuşundan güneşin batmasına kadar devam eden süreye şer'i gün ve güneşin doğuşundan batmasına kadarki geçen süreye de örfi gün denildiği gibi. Aynı zamanda gece ve gündüzün toplamı için de “yevm" denildiği olmuştur.
Yukarıda "yevm" lafzının genel manada kullanıldığında mutlak vakit ifade ettiğini belirtmiştik. Kur'an'da bunun örneklerini bolca görmek mümkündür. Mesela, "Maliki Yevmi 'd-Din/Din gününün sahibi" ayetinde geçen "yevm" kavramı burada, ''gündüz, gece, yirmi dört saatlik tam birgün" gibi bir zaman dilimiyle kayıtlı olmayıp; "gün, ay: yıl, asır, devir” gibi biljnen veya bilinmeyen her hangi bir zaman birimini ifade etmektedir. Kur'an ifadesinde bu lafzın, aynı zamanda "ni 'met, bela ve musibet" manalarında da kullanıldığı görülmektedir. Mesela; müfesirler, "Ve Zekkirhum bi Eyyamillah/Onlara, Allahın günlerini de hatırlat" ayetinde geçen "Eyyamillah" tabirinin, "rahmet-azab, ni 'met, bela ve musibet" manalarma geldiğini bildirmektedirler, Kur'an'da, "yevm" kelimesinin zaman birimi manasındaki kullanımı iki açıdan değerlendirilebilir. Bazı ayetlerde bu lafız, dünya hayatıyla ilgili, bilinen bir zaman dilimine tekabül ederken; çoğunlukla, süresi kesin bilinmeyen uhrevi hayat ile ilgili zaman kavramı karşılığında kullanılmıştır.
Her iki durumda da "yevm" lafzı, genellikle dünya veya ahiret ile ilgili kavramlara izafe edilmiştir. Yani Kur'an, bu lafzı, bir yandan "Yevme Huneyn" şeklinde kullanarak dünya hayatındaki zamana (güne) atf ederken, diğer taraftan "Yevmu '1-Kıyame, Yevmu '1-Ba 's, Yevmu 'l-Ahir" gibi , kullanımlarıyla ahiret hayatındaki süreye hamletmiştir. Böylece "yevm'' ya normal bir dünya gününü veya ahiret gününü ifade etmektedir. Aynı zamanda "yevm" kavramının yalın olarak (izafetsiz) dünya ve ahiret hayatı ile ilgili kullanımları da Kur'an'da mevcuttur. Uhrevi hayata atfedilen manasıyla "yevm", alimlere göre kıyametin başlamasından, cennet ve cehennemliklerin yerlerine yerleşmelerine kadarki geçen süreye verilen addır.
Kur'an'da "yevm" lafzının vasfedilerek kullanılması, uhrevi hayatın herhangi bir kesitini ortaya koyarken aynı zamanda bu kesitlerin devam edeceği süre hakkında ipucu vermektedir. Şöyle ki; eğer "yevm" kelimesi, Kur'an'da her hangi bir fiile izafe edilmişse, bunun kısa süreli bir zamana; eğer bir isme veya masdara izafe edilmişse bu defa da uzun süreli bir zamana delalet edeceği bildirilmektedir. (Ali Yılmaz, “Kur’ân-ı Kerîm’de ‘Yevm/Gün’ Kavramıyla Zikredilen Âhiret İsimleri”, Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16 (2001): 145-147.)| Ayet | Kelime | Anlamı |
|---|---|---|
|
|
يَوْمِ | gününün |
|
|
وَبِالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمًا | günden |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
أَيَّامًا | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gününde |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمًا | şu günden (ki) |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
أَيَّامًا | günlerdir |
|
|
أَيَّامٍ | günler- |
|
|
أَيَّامٍ | günlerde |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
أَيَّامٍ | günlerde |
|
|
يَوْمَيْنِ | iki gün içinde |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمٌ | gün |
|
|
يَوْمًا | bir gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمًا | şu günden |
|
|
لِيَوْمٍ | bir günde |
|
|
أَيَّامًا | birkaç günden |
|
|
لِيَوْمٍ | bir gün için |
|
|
يَوْمَ | O gün |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | O gün |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
الْأَيَّامُ | günler |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
بِالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمِ | gününde |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününü |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
وَيَوْمَ | günü de |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
الْيَوْمَ | bugün artık |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمِ | gününün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمُ | gündür |
|
|
يَوْمِ | gününde |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمِكُمْ | gününüzle |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
يَوْمَ | günü de |
|
|
فَالْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِهِمْ | günleriyle |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَيَوْمَ | gün ise |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
يَوْمَ | günde |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَيَوْمَ | ve gününde |
|
|
بِالْيَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | O gün |
|
|
يَوْمَ | günden beri |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمٍ | günden |
|
|
أَيَّامٍ | günde |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمَ | günü (hakkında) |
|
|
فَالْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
أَيَّامِ | (başlarına gelen) günlerin |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gününde |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمٌ | bir gündür |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَيَوْمَ | ve gününde |
|
|
يَوْمٌ | bir gündür |
|
|
يَوْمٌ | bir gündür |
|
|
يَوْمَ | O gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
بِأَيَّامِ | günlerini |
|
|
يَوْمٍ | bir günde |
|
|
يَوْمٌ | bir gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
لِيَوْمٍ | bir güne |
|
|
يَوْمَ | güne (karşı) |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | gününüzde |
|
|
وَيَوْمَ | ve gününüzde |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمِ | gününden |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمًا | bir gün |
|
|
يَوْمٍ | günün |
|
|
وَيَوْمَ | O gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | gününe (karşı) |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمُ | günü |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمًا | bir gün(den) |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
لِيَوْمِ | günü için |
|
|
يَوْمُكُمُ | gününüzdür |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
أَيَّامٍ | günlerde |
|
|
يَوْمًا | bir gün |
|
|
يَوْمٍ | günün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمًا | bir gün |
|
|
يَوْمٍ | günün |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمًا | günden |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمًا | bir gündür |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
أَيَّامٍ | günde |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمٍ | bir gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمِ | gününün |
|
|
وَيَوْمَ | o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve günü |
|
|
وَيَوْمَ | ve günü ise |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمِ | gününe kadar |
|
|
يَوْمِ | gününe kadar |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
الْيَوْمَ | gününü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمٌ | gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
يَوْمًا | günden (ki) |
|
|
أَيَّامٍ | günde |
|
|
يَوْمٍ | bir gün |
|
|
يَوْمِكُمْ | gününüzle |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَالْيَوْمَ | ve gününe |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
وَأَيَّامًا | ve gündüzleri |
|
|
يَوْمٍ | bir gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve o gün |
|
|
فَالْيَوْمَ | o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve günü |
|
|
فَالْيَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
الْيَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
يَوْمِ | gününden |
|
|
يَوْمَ | gününü |
|
|
لِيَوْمِ | günü için |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمِ | güne |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَيَوْمَ | ve günü |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمِكُمْ | gününüze |
|
|
يَوْمَ | gününe karşı |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | güne (karşı) |
|
|
بِيَوْمِ | gününe |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِ | gününün |
|
|
يَوْمَ | gününden |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve günü |
|
|
يَوْمًا | bir gün |
|
|
وَيَوْمَ | ve günde |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَيْنِ | iki gün |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
يَوْمَيْنِ | iki gün |
|
|
أَيَّامٍ | günlerde |
|
|
وَيَوْمَ | ve (o) gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَيَوْمَ | ve (o) gün |
|
|
يَوْمَ | gününe karşı |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمٌ | bir gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَهُمُ | günlerine |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
أَيَّامَ | günlerini |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِكُمْ | gününüzle |
|
|
فَالْيَوْمَ | artık bugün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
فَالْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
وَيَوْمَ | ve gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمُ | gündür |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
أَيَّامٍ | günde |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمُ | günü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمِهِمُ | günlerinden |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَهُمُ | günlerine |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمٌ | bir gündür |
|
|
يَوْمِ | bir günde |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمٍ | gün |
|
|
يَوْمٍ | bir günün |
|
|
يَوْمَ | gününde |
|
|
أَيَّامٍ | günde |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
فَالْيَوْمَ | bugün artık |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | (o) gün |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
وَالْيَوْمَ | ve gününü |
|
|
يَوْمِ | günü |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
لِيَوْمِ | günü için |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve gününe |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمَ | günde |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
أَيَّامٍ | gün |
|
|
الْأَيَّامِ | günlerde |
|
|
الْيَوْمَ | bugün |
|
|
يَوْمٍ | bir gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
بِيَوْمِ | gününü |
|
|
يَوْمَهُمُ | günlerine |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمُ | gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمًا | o günden |
|
|
يَوْمٌ | bir gündür |
|
|
بِيَوْمِ | gününü |
|
|
بِيَوْمِ | gününe |
|
|
يَوْمُ | günü |
|
|
يَوْمًا | bir günden |
|
|
يَوْمًا | bir günde |
|
|
الْيَوْمِ | günün |
|
|
يَوْمًا | bir günü |
|
|
يَوْمٍ | günün |
|
|
لِيَوْمِ | günü için |
|
|
يَوْمُ | günü |
|
|
يَوْمُ | gündür |
|
|
يَوْمُ | günüdür |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
الْيَوْمُ | günüdür |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمَ | işte o gün |
|
|
يَوْمَ | günü |
|
|
يَوْمُ | gününün |
|
|
يَوْمُ | gününün |
|
|
يَوْمَ | bir gündür |
|
|
لِيَوْمٍ | bir gün için |
|
|
يَوْمَ | o gün |
|
|
بِيَوْمِ | gününü |
|
|
فَالْيَوْمَ | işte bugün |
|
|
وَالْيَوْمِ | ve güne andolsun |
|
|
يَوْمَ | gün |
|
|
يَوْمٍ | gününde |
|
|
يَوْمَ | o gün |