س و ي

Kur'an'da geçiş sayısı: 83

Türkçe türevleri: Seviye, tesviye etmek, müsavi, istiva, (ma)siva, seyyanen

Kur'an'daki anlamları: Tesviye etmek, düzeltmek, düzene koymak, kemale erdirmek, eşit kılmak, eşitlemek, mükemmelleştirmek, düzlemek, tekmil etmek, müsavi tutmak, denk tutmak, denkleştirmek, yerleşmek, durmak, kurulmak, düzlük, düzgün, eşit, müsvi, ortası, dosdoğru, mu’tedil, kamil, düzgün

Köke ait bilgiler:

الاستواء sözlükte “doğru ve düzgün olmak” anlamındaki svy (siven سِوًى) kökünden türeyen istivâ “mutedil, düzgün ve eşit olmak; karar kılmak, oturup yerleşmek; yönelmek, yukarı çıkmak; hâkim olmak, tahta oturmak” gibi mânalara gelir. (Yusuf Şevki Yavuz, “İstiva”,Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 23: 403.) 

             Miktar ve keyfiyet/nitelik açısından ifrat ve tefritten korunan şeye سَوِيّ denir. 

مُسَاوَاة: Metre, tartı ve ölçekle yapılan geçerli denkliktir. الدِّرْهَمُ مُسَاوٍ لِذَلِكَ الدِّرْهَمِ: Bu dirhem şu dirheme denktir. Kimi zaman bu kelimeyle, keyfiyet/nitelik ifâde edilir: هَذَا السَّوَادُ مُسَاوٍ لِذَلِكَ السَّوَادِ: Bu topluluk şu topluluğa denktir. Aslında söz konusu olan denklik, siyahlığın zatı itibarıyla değil, onun mekânı itibarıyladır. Ayrıca bu kelime, geldiği denklik anlamından dolayı adâlet anlamında da kullanılır. Bu fiil ( إِلَى ) edatıyla muteaddî olduğu zaman da, ya bizzat veya tedbir/plânlama yoluyla mef’ûle ulaşma anlamına gelir. 

 ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاء وَهِيَ دُخَانٌ 

Sonra duman (gaz) hâlinde bulunan göğe şekil verdi (41/Fussilet 11). Bir şeyin tesviyesi, o şeyi, ya yükseklikte veya alçaklıkta düzeltmektir. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

Kur’anî bir kavram olarak ‘seviyy’; dosdoğru, isteklerin en yücesine kavuşturan, insanı alçaltan sapıklıklardan uzaklaştıran yol demektir. Bir başka deyişle ‘seviyy’, üzerinde eğrilik bulunmayan, cahillikten uzak, dümdüz yoldur. Kur’an’da olumlu bir manada kullanılır ve mükemmelliği, kusursuzluğu ifade eder.

 Bu yol şüphesiz ki Allah’ın yoludur. Allah’ın yolu her türlü ‘ıvec’ten uzaktır. Ivec, eğri büğrü, çukur, tümsek, virajlı, gidilmesi zor yollara verilen addır. Allah’ın doğru yolu böyle değildir. O’nun yolu seviyy’dir. Yani dümdüzdür, eğriliği yoktur, çakır-çukur değildir, üzerinde yürümek kolaydır ve aynı zamanda emniyetlidir.                                                      

‘Seviyy’ kelimesi hadislerde, organların sağlamlığı, mal yönünden kuvvetli olmak, eşitlik hakkında da kullanılmıştır. (Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 592.)